«نۇرلى جول» باعدارلاماسى – ماقساتتى مەجەلەردىڭ باعدارى

استانا – جاڭعىرعان ەلدىڭ جارقىن سيمۆولى

پرەمەر-مينيستر كۇن تار­تىبىن­دەگى ماسە­لەلەرگە توقتال­ماس بۇرىن جيىل­عان­داردى استانانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى:

– استانا كۇنى – ءبىر قالانىڭ عانا مەيرامى ەمەس, بۇكىل ەل بولىپ اتاپ وتەتىن جالپىحالىقتىق مەرەكە. سەبەبى قازاق ەلىنىڭ تاۋەل­­سىز مەملەكەت رەتىندە ورنى­عۋى, سىناقتاردان سۇرىنبەي ءوتىپ,­ دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا ءتۇسۋى – ءبارى ەلىمىزدىڭ باس ورداسىمەن تىعىز بايلانىس­تى. ەل بولا الامىز با, الدە زاماننىڭ الاپات جەلىنە ۇشىپ جوعالامىز با دەگەن تاعدىرلى ساتتە حالىقتى بيىك ماقساتقا جۇمىلدىرىپ, بولا­شاققا باستاعان استانا – جاڭ­عىر­عان جاڭا قازاقستاننىڭ جار­قىن سيمۆولى. ول – قاستەرلى تاۋەل­سىز­دىگىمىزدىڭ ۇلى تۇعىرى, الاش جۇرتىنىڭ ايبارى, ەلباسى­مىز­دىڭ ءتول پەرزەنتى. باسىندا وزگە تۇگىلى ءوزىمىز كۇمانمەن قاراعان عاسىر جوباسى ەلباسىنىڭ ساياسي كورە­گەندىگى مەن ەرىك-جىگەرى­نىڭ ارقاسىندا تابىستى جۇزەگە اسىپ, نەبارى 20 جىلدا ارقا تورىندە عاجايىپ قالا بوي كوتەردى. حالقىمىزدىڭ مىڭ جىلدىق تالايلى تاعدىرى مەن اسقاق ارماندارىنان ءنار الىپ, سايىن دالادا ءسامبى تالداي ءبۇر جارعان باس وردامىز از ۋاقىتتا ەل تىرە­گى – الىپ بايتەرەككە اينالدى. استانا – تەرەڭ تاريحتان تامىر تارت­قان داڭقتى وتكەنىمىزدى بۇ­كىل الەم تاڭداي قاققان بۇگىنگى بيىك­­تەرى­­مىزبەن جانە جاھاندىق نارىق­­تا باسەكەلىك قابىلەتى جو­عا­رى, ماڭگىلىك ەل بولار كەمەل كە­لەشەگىمىزبەن جالعايتىن ەلدىگىمىز­دىڭ التىن ارقاۋى, − دەدى ب.ساعىنتاەۆ.

ۇكىمەت باسشىسى استانا ەلى­مىز­دىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق قانا ەمەس, سونىمەن قاتار مادەني, رۋحا­ني جۇرەگى, ەلدىڭ بارلىق ءوڭىرى­نىڭ باستى قوزعاۋشى كۇشى بو­لىپ, ايماقتاردىڭ دامۋىنا قۋات­تى سەرپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

– الەمدىك دەڭگەيدەگى باستامالار مەن ءىس-شارالار استانانى جاھاندىق وقيعالاردىڭ ورداسى رەتىندە پاش ەتتى. وسىنىڭ ءبارى – كەڭ-بايتاق ۇلى دالانىڭ تورىن­دە ۇلى مەملەكەت قۇرعان ەلبا­سى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ دارا باسشىلىعى مەن شەك­سىز ەڭبەگىنىڭ جەمىسى, − دەدى ۇكى­مەت باسشىسى قۇتتىقتاۋ سوزىندە.

ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان باعدارلاما

الدىمەن 2015-2019 جىلدار­عا ارنال­عان «نۇرلى جول» ينف­راقۇرى­لىمدى دامىتۋدىڭ مەم­لە­كەتتىك باعدار­لاماسىنىڭ ت­ۇزە­­­تىلگەن جوباسى بەكىتىلدى. ب.ساعىنتاەۆ اتالعان باعدارلا­مانى ىسكە اسىرۋ بارىسى ۇكى­مەت­تە بىرنەشە مارتە جان-جاق­تى تالقىلانعانىنا توق­تا­لىپ, تۇزەتىلگەن جوبادا ەلباسى قويعان مىندەتتەر كورىنىس تاپ­قا­نىن تىلگە تيەك ەتتى. مەملە­كەت­تىك باعدارلامانىڭ تۇزە­تىل­گەن نۇسقاسىنا داۋىس بەرۋ اياق­تال­­­عان­نان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى بار­لىق مۇد­دەلى مەملەكەتتىك ورگانعا جاڭار­تىلعان باعدارلا­مانى ورىنداۋدى تاپسىردى.

ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەيمەنوۆ «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋعا 2018 جىلى بارلىق قار­جى­لاندىرۋ كوزىنەن 829,5 ملرد تەڭگە كوزدەلگەنىن ايتتى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن اتالعان قاراجاتتىڭ 167,1 ملرد تەڭگەسى, ياعني شامامەن 21 پايىزى يگەرىلگەن.

– وڭىرلەرگە اۋدارىلعان 34,5 ملرد تەڭگەنىڭ 91,5%-ى يگەرىلگەن, ال بۇگىنگى كۇنى يگەرىلمەگەن قاراجات 2,7 ملرد تەڭگەنى قۇراپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2017 جىلدىڭ 31 قاڭتارىنداعى «قازاق­ستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىك» اتتى جولداۋىنىڭ جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنىڭ 13-تار­ما­عىنا سايكەس, مينيسترلىك ءتيىس­تى قاۋلى جوباسىن ازىرلەدى. جوبا­مەن ترانزيت كولىگىنەن تۇسكەن كىرىس­تەردى 4 ملرد اقش دوللارى­نا دەيىن ۇلعايتۋ جانە ترانزيتتىك كون­تەينەرلىك تاسىمالداۋ كولە­مىن 1,2 ملن جفب-عا (جيىرما فۋنت­تىق بالاماعا) دەيىن ارتتى­رۋ تۋرالى ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار كوزدەلدى. مۇنىمەن قوسا ترانزيتتىك اۋە جولاۋشى­لارى­نىڭ سانى 1,6 ملن ادامعا, ال ايماقتىق اۋە جەلىلەرىمەن جولاۋشىلار سانىن 170 مىڭعا دەيىن ارتتىرۋ قاراستىرىلدى. العا قويىلعان ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن تاۋارلاردى تران­زيتت­ەۋگە, كولىك دالىزدەرىن قۇرۋ مەن جاڭعىرتۋعا, كولىك ينفرا­قۇرى­لىمىن باسقارۋعا, قىز­مەت ك­ورسەتۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ مەن اكىم­شىلىك كەدەرگىلەردى جويۋعا باعىت­تالعان شارالار جوسپارلانعان. جوبا استانا جانە الماتى قالالارى­نىڭ, وبلىستاردىڭ اكىمدىكتەرىمەن جانە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاند­ار­مەن كەلىسىلدى, – دەدى ت. سۇلەيمەنوۆ.

ەلەكتروندى جۇيە شىعىنداردى ازايتادى

قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ كەلتىرگەن مالىمەت بويىنشا, اتالعان مينيسترلىك 2017 جىلى 18 ملن قىزمەتتىڭ شامامەن 16 ميلليونىن نەمەسە 88 پايىزىن ەلەكتروندى تۇردە كورسەتكەن.

– ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 6 مەملەكەتتىك قىزمەتتى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋدى, ۇسىنىلاتىن قۇجاتتار تىزبەگىن قىسقارتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ەلەكتروندى سالىق دەكلاراتسيالارىن ۆەب-پورتالعا جانە «ەلەكتروندى ۇكىمەت» ءموبيلدى باع­دارلامالارىنا اۋدارۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ناتي­جەسىندە ەلەكتروندى تۇردە كورسە­تىل­گەن قىز­­مەتتەردىڭ ۇلەسى 95 پايىز­عا دەيىن جەت­كىزىلمەك. سالىق­تىق ەسەپتىلىك تاپسىرۋ, اكتسيز مارك­اسى مەن فيس­كال­دىق چەكتى تەك­سەرۋ سياقتى سەرۆيستەرگە IT-كوم­پا­نيالاردىڭ ءوز قوسىمشالارى مەن سەرۆيستەرىن ازىرلەۋى ءۇشىن اشىق ينتەرفەيس (Application programming interface) تۇرىندە قولجە­تىمدى بولادى, – دەدى ب.سۇلتانوۆ.

ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, «ورتا­لىقتاندىرىلعان بىرەگەيلەن­دىرىلگەن دەربەس شوت» جۇيەسىنىڭ ەنگىزىلۋىمەن, سالىق بەرەشەگىنىڭ بار-جوعى تۋرالى انىقتاما بەرۋ قىزمەتىن كورسەتۋ ۋاقىتى 3 كۇننەن بىرنەشە مينۋتقا دەيىن قىسقاردى. جىل سايىن وسىنداي 5 ملن-نان استام انىقتاما بەرىلەدى ەكەن.

قازىر نەگىزگى مىندەت­تەردىڭ ءبىرى − بيۋدجەت­تىك جوسپارلاۋ پروتسەسىن وڭتاي­لان­دىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ. اۆتو­ماتتاندىرۋ بيۋد­جەتتىك ءوتىنىمدى قالىپ­تاس­تىرۋدا شىعىستاردى (قاعاز, كەڭسە تاۋارلارى, ءىسساپار شىعىستارى, پوشتا قىزمەتتەرى) 70 پايىزعا, ال كەلىسۋ مەرزىمدەرىن 4 ەسەگە (80-نەن 20 كۇنگە دەيىن) قىسقارتادى.

ۇلتتىق بانك توراعاسى دانيار اقىشەۆ ەلىمىزدەگى تسيفرلى بانكينگ تۋرالى بايان­دادى. ونىڭ ايتۋىنشا قارجى­لىق قىز­مەت كورسەتۋدىڭ ءوزى IT-ينفرا­قۇ­رى­لىمدى جانە تسيفرلى شەشىم­دەردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىمەن تىعىز بايلانىستى. سەكتورداعى ماڭىزدى ترەندتەردىڭ ءبىرى − ينتەرنەت جانە ءموبيلدى قوسىم­شا­لار ارقىلى ونلاين قىزمەتتەر كور­سەتۋ. بۇگىنگى كۇنى قازاقستاننىڭ بارلىق بانك­تەرىندە قاشىقتان بانكتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن. ءموبيلدى بانكينگ قىزمەت­تەرىن بانكتەردىڭ 60 پايىزى كور­سەتەدى. ولار بۇكىل كليەنتتەر بازا­سىنىڭ شامامەن 90 پايىزىنا قىزمەت ەتەدى. بۇل جۇيەلەردە شامامەن 10 ميلليون پايدالانۋشى تىر­كەل­گەن. ولاردىڭ 30 پايىزى وپە­را­تسيالاردى تۇراقتى تۇردە جۇر­گىزەدى.

جيىندا ب.ساعىنتاەۆ قارجى سەكتورىن تسيفرلاندىرۋ بويىنشا بارىنشا اۋقىمدى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىن, دەگەنمەن «تسيفرلى قازاق­ستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جول كارتاسىندا كوزدەل­گەن بارلىق شارانى ۋاقتىلى ورىنداۋ كەرەكتىگىن, جوسپارلانعان ماقساتتار مەن ينديكاتورلارعا قول جەتكىزۋ قاجەتتىگىن شەگەلەپ تاپسىردى.

ەركەجان ايتقازى,

«ەگەمەن قازاقستان»